Goethe merkte eens op dat elke emancipatie van de geest verderfelijk is, tenzij er een overeenkomstige groei van controle is. Deze opmerking kan worden opgevat als een motto voor Eugene Goodheart's studie van een aspect van de cultuurgeschiedenis van de afgelopen tweehonderd jaar. In afzonderlijke hoofdstukken over Rousseau, Stendhal Goethe en Carlyle Dostojevski, Whitman Lawrence en Joyce Goodheart ontdekt hij een gemeenschap van zorg die hij de cultus van het ego noemt. Al deze schrijvers die hier op de een of andere manier worden onderzocht, hebben te maken met de emancipatie van de geest met al zijn belofte en gevaar. De kenmerkende poging is om de grenzen van het zelf te verleggen door verder te gaan dan het gebied van veiligheid en daardoor zelfs de vernietiging van het zelf te riskeren. Ze brengen de claims van het zelf naar voren, terwijl ze tegelijkertijd op zoek zijn naar de controle die deze claims veilig zal stellen. De kunstenaar-held wordt de centrale figuur in het boek van Goodheart, omdat hij het is die de mogelijkheden van de cultus van het ego gaat illustreren. Hun inspanningen, zo betoogt Goodheart, hebben dubbelzinnige resultaten. De kiem van het hedendaagse nihilisme ligt in het falen van deze schrijvers om de chaos van het egoïsme te beheersen die zij hebben helpen veroorzaken. Maar hun heldhaftigheid lag deels in de poging van verzet: moreel, religieus, esthetisch. In een groot deel van de moderne literatuur is het verzet opgegeven, hetzij uit uitputting, hetzij uit fascinatie voor de destructieve tendens van het moderne leven: in de woorden van Beckett een wereld die eindeloos instort. In zijn inleiding tot deze eerste paperback-editie bespreekt Goodheart de oorsprong van het boek in relatie tot de tegenculturele onrust van 1968, toen het voor het eerst werd gepubliceerd, en weegt hij het thema van het geëmancipeerde zelf af tegen de huidige postmoderne beweringen over de dood van de auteur. De cultus van het ego is geschreven met een bewonderenswaardige helderheid en zuinigheid. Zijn interesses zijn literair, moreel en politiek. Door zich vrij en met kennis van zaken te bewegen tussen verschillende nationale literatuur heeft Goodheart een originele en waardevolle bijdrage geleverd op het gebied van de vergelijkende literatuurwetenschap. Eugene Goodheart is emeritus hoogleraar geesteswetenschappen aan de Brandeis University en Edytha Macy Gross. Tot zijn boeken behoren Novel Practices: Classic Modern Fiction Modernism and the Critical Spirit Culture en the Radical Conscience and Confessions of a Secular Jew: A Memoir, allemaal verkrijgbaar bij Transaction. Taal: Engels